Ontstaansgeschiedenis

Gebeurtenissen op het gebied van fysieke en sociale veiligheid hebben de afgelopen jaren voor onrust gezorgd onder het personeel van Defensie en in de samenleving en de politiek.

Er waren voorvallen met fatale gevolgen, zoals het mortierongeval in Mali en het ongeval op de schietbaan in Ossendrecht, en voorvallen op het gebied van sociale veiligheid, bijvoorbeeld tijdens de inwijdingsrituelen op de kazerne in Schaarsbergen. Ook het werken met gevaarlijke stoffen heeft beroering gewekt.

Defensie zelf, maar ook het Openbaar Ministerie en de Onderzoeksraad voor Veiligheid hebben onderzoek gedaan naar deze gebeurtenissen. De minister heeft de commissie-Van der Veer en de commissie-Giebels ingesteld, die respectievelijk het veiligheidsmanagement en de sociale werkomgeving bij Defensie kritisch onder de loep hebben genomen. De voornaamste conclusie van beide commissies is dat het werken bij Defensie veiliger moet en kan, zowel op sociaal als fysiek terrein. In dat licht, en omdat bezuinigingen in de afgelopen decennia ook op veiligheidsterrein merkbaar sporen hebben nagelaten, hebben de minister en de staatssecretaris besloten tot een versterking van de veiligheidsorganisatie, als onderdeel van investeringen in Defensie door het kabinet-Rutte III.

Eind 2017 heeft de minister van Defensie besloten een kwartiermaker voor een onafhankelijke toezichthouder veiligheid te benoemen. Op 31 mei 2018 is vervolgens de Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) formeel opgericht onder leiding van de Inspecteur-Generaal Veiligheid Wim Bargerbos. De IVD is ingesteld via het Algemeen organisatiebesluit Defensie 2013.

De instelling van de Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) is nader beschreven in het plan van aanpak ‘Een veilige defensieorganisatie’. De minister heeft dit plan op 28 maart 2018 aan de Tweede Kamer aangeboden (kenmerk BS2018004916).

40 maatregelen

Dit plan van aanpak, ‘Een veilige defensieorganisatie’, bevat 40 maatregelen om de veiligheid te verbeteren. Uitgangspunt daarbij is dat iedere defensiemedewerker medeverantwoordelijk is voor het versterken van de veiligheid. Commandanten zijn verantwoordelijk voor een veilige taakuitvoering. Zij worden daarbij ondersteund door onderzoekers en deskundigen. Het plan van aanpak bevat verder op hoofdlijnen de instelling van de IVD met een formatie van 25 vte.

Uitvoering van aanbevelingen

Het plan van aanpak ‘Een veilige defensieorganisatie’, geeft ook uitvoering aan de aanbevelingen uit het rapport van de commissie-Van der Veer.

De commissie-Van der Veer is ingesteld naar aanleiding van de bevindingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) inzake het tragische mortierongeval in Mali op 6 juli 2016. De Raad stelt dat het belang van munitieveiligheid en goede medische voorzieningen ondergeschikt was geraakt aan de voortgang van de missie in Mali. De commissie-Van der Veer heeft in haar eindrapport 'Het moet en kan veiliger!' op 19 januari 2018 aanbevelingen gedaan om de veiligheid van de taakuitvoering en het lerend vermogen van Defensie te verbeteren.

Commissie Giebels

In het plan van aanpak zijn tevens de eerste bevindingen van de commissie-Giebels verwerkt: Defensie heeft op 5 december 2017 de commissie Sociaal Veilige Werkomgeving (commissie-Giebels) ingesteld. Deze commissie heeft onder meer onderzoek gedaan naar de meldingsbereidheid, het meldingssysteem en de nazorg van melders. De commissie heeft ook de kwaliteit van de interne onderzoeken naar ongewenst gedrag onderzocht.